Maand: maart 2017

Keuzevrijheid in de psychiatrie

Via het blog van Dorrit Cato ontdekte ik dat ergens boven de poolcirkel (om precies te zijn in Tromsø) een heel interessant experiment is begonnen:

Wat zou er gebeuren als er echte keuzevrijheid was in de psychiatrie?

Magnus Hald is directeur van een gewoon psychiatrisch ziekenhuis met driehonderd bedden. Zes van die bedden zijn sinds kort in gebruik genomen voor psychiatrische behandeling zonder gebruik van psychofarmaca. Traditionele psychiaters spreken er schande van. Dat deden ze niet toen bleek dat mensen in Noorwegen twintig keer zo vaak een gedwongen psychiatrische behandeling kregen als in Duitsland. Dat deden ze ook niet toen bleek dat de Noorse psychiatrie heel veel geld kostte en weinig tevreden cliënten opleverde. Het werd normaal gevonden dat mensen ook na een opname via controle aan huis gedwongen werden medicatie te gebruiken. En dat de beroepscommissie [praktijkervaring, zie Mad in America] geen enkel verzoek om zo’n community treatment order te beëindigen honoreerde. In Noorwegen kon psychiatrische dwang zonder veel moeite een leven lang kon worden voortgezet.

Maar het idee dat patiënten en psychiaters als gelijkwaardige gesprekspartners om de tafel zouden kunnen zitten en dat de keuze van de patiënt leidend zou kunnen zijn bij de uiteindelijke beslissing om wel of geen medicijnen te gebruiken – dat was natuurlijk een “grote vergissing”. Uitspraak van Tor Larsen, professor in de psychiatrie bij de universiteit van Stavanger.

Het idee van medicijnvrije bedden kwam oorspronkelijk van mensen met negatieve ervaringen in de psychiatrie. Na lang zonder veel resultaat te hebben gestreden voor totale afschaffing van gedwongen medicatie en dwangbehandeling besloten de leden van verschillende (ex)cliëntenorganisaties dat ze zich zouden inzetten voor keuzevrijheid.

“We wilden een plek met meer vrijheid, waar geen dwangbehandeling zou zijn en waar medicijnen niet het middelpunt van de behandeling waren.” Grete Johnsen via Mad in America

De belangrijkste kritiek van de gevestigde psychiatrie was dat je psychiatrische ziekten niet zonder medicijnen zou kunnen behandelen. Daar was geen bewijs voor. Daarom zou het onverantwoord zijn.

“Laat ons het dan bewijzen,” zei een voormalige cliënte.

Ik dacht meteen aan John Thomas Perceval, die in de negentiende eeuw en onder afgrijselijke inrichtingsomstandigheden op eigen kracht uit zijn psychose was gekomen. (De eerste “antipsychotica” kwamen pas honderd jaar later op de markt.) Perceval wist zijn ontdekkingsreis heel gedetailleerd te beschrijven. Na zijn vrijlating zette hij zich in voor de rechten van mensen die tegen hun wil in psychiatrische inrichtingen waren opgenomen. Ik denk dat hij alle vormen van keuzevrijheid voor patiënten zou hebben toegejuicht.

Volgens Robert Whitaker, journalist, onderzoeker en schrijver van het boek Mad in America is de langetermijnprognose voor mensen met een psychiatrische diagnose alleen maar slechter geworden sinds de moderne psychofarmaca zijn geïntroduceerd. Er zijn steeds meer mensen die deze medicijnen gebruiken voor steeds meer psychische aandoeningen. En hoewel er weinig onderzoek is gedaan naar de kwaliteit van leven van (ex-) psychiatrische patiënten op de lange termijn, staat wel vast dat de arbeidsongeschiktheidscijfers in de hele westerse wereld stijgen.

Kritische onderzoekers vermoeden dat er een rechtstreeks verband is tussen de duur van het medicijngebruik en de langetermijnprognose voor de gebruikers. Ze wijzen er ook op dat in standaard psychiatrisch medicijnonderzoek niet gekeken wordt naar de zware medicijncocktails uit de praktijk, maar naar kortdurend gebruik van één middel.

Het ideale recept voor gebruik van psychofarmaca ziet er daarom als volgt uit:

  • gebruik de laagst mogelijke dosering (en begin zo laat mogelijk)
  • gebruik minder medicijnen (het liefst maar één middel tegelijk)
  • bijwerkingen heel goed monitoren in overleg met de patiënt
  • geen medicijnen voor normale menselijke problemen (zoals negatieve gebeurtenissen)
  • medicijnen die geen goed effect opleveren stoppen

Magnus Hald komt aan het woord in dit forum op youtube, waar hij in tien minuten een aantal belangrijke dingen noemt die mis zijn met de psychiatrie. En hij stelt opnieuw die belangrijke vraag:

“Wat zou het betekenen als we het perspectief van de gebruiker serieus zouden nemen?” Magnus Hald, directeur van het psychiatrische ziekenhuis in Tromsø

Het vereist moed om samen met cliënten om de tafel te gaan zitten en te zeggen: “Wij weten op dit moment ook nog niet hoe we het gaan doen.”

De inhoud van het behandelaanbod op de medicijnvrije afdeling staat dus nog ter discussie. Dat klinkt misschien heel gek, maar zoals Håkon Rian Ueland tijdens het forum vroeg: “Wat weten jullie eigenlijk? Kun je me vertellen waar een psychose precies zit? [Hij tikte op zijn schedel.] Wat schizofrenie eigenlijk is? Weten jullie wat al die medicijnen in de hersenen doen? Is het werkingsmechanisme al in kaart gebracht?”

“We werken eraan,” zei psychiater Jan Ivar Røssberg.

Maar dan blijft de vraag toch hangen: waarom is er zoveel kritiek op zes experimentele bedden in een ziekenhuis van driehonderd? En waarom is keuzevrijheid in de psychiatrie nog zo ongebruikelijk, terwijl we het in alle andere medische specialismen volstrekt normaal vinden dat de patiënt uiteindelijk beslist of hij de behandeling wel of niet wil hebben?

Met dank aan het uitgebreide artikel op Mad in America: “De deur naar een revolutie in de psychiatrie staat op een kier.” en aan Dorrit Cato voor de tip.

 

Advertenties