Geklets in de ruimte

Het sombere gebouw staat in een drukke straat, tegenover de bushalte. Om binnen te komen moet je op een belletje drukken. Na lang wachten doet een onzichtbare beveiliger de eerste deur open. Je staat in een sluis. Links zie je het loket waar de methadon wordt verstrekt. Maar jij komt voor een gesprek. Omdat de reclassering dat wil. Of de gemeente. Er gaat nog een deur open. Je zit vijfentwintig minuten op een ongemakkelijke plastic stoel. Dan komt iemand je ophalen. Je loopt door eindeloze gangen. De kamers van de therapeuten zijn allemaal hetzelfde: twee saaie stoelen. Een laag tafeltje met een eenzame doos Kleenex. Een duidelijk zichtbare klok aan de muur. Een kaarsje (uit) voor de gezelligheid.

Beelden ontleend aan een presentatie over “Ambience & Atmosfeer in de Therapeutische Ruimte”, van Mads Bank, te zien op youtube.

Mads Bank is een psycholoog die als onderzoeker werkt bij de Universiteit van Kopenhagen. Hij vroeg zich af waarom psychologen en sociaal werkers zoveel tijd besteden aan de manier waarop ze praten, maar niet aan hoe ze erbij zitten. Het voorbeeld hierboven is van een instelling voor jongeren met drugs- en andere problemen. De therapeuten merkten dat het niet werkte om in zo’n kantoor tegenover iemand te gaan zitten (die daar niet vrijwillig naartoe was gekomen) en dan te vragen: “Vertel eens, wie ben je en wat wil je met je leven?”

Via zijn onderzoek kwam Mads in de werkkamer van Sigmund Freud, die vol stond met beelden en etnische kunstvoorwerpen. Het was een plek die de wereld buitensloot, om het onbewuste ruimte te geven.

Het andere uiterste leek op een gevangenis. Een heel gezin in een kamer met een therapeut, die via een telefoonverbinding in contact stond met een hele groep observatoren achter een spiegelwand. Zo kon men de interactie tussen het gezin en de hulpverlener beoordelen. Als je de nadelen voor lief nam, tenminste.

Voor de jongeren uit Kopenhagen deed de gespreksruimte nog het meest denken aan het kantoor van de rector van de middelbare school. Dat resoneerde perfect met alle andere situaties waarin ze door volwassenen waren aangesproken op hun gedrag. Omdat ze niet aan hun verwachtingen hadden voldaan. Deze negatieve associaties maakten het moeilijk om over toekomstplannen te praten. De setting zoog de energie weg.

De ruimte waarin ze uiteindelijk wel wilden praten leek op een huiskamer. Er stond een paarse bank, waar je in weg kon zakken. Er waren verschillende mogelijkheden om bij of tegenover elkaar te zitten. Een boeddhabeeld overzag de situatie vanuit de vensterbank. Deze ruimte riep een sfeer op van intimiteit. Van een gesprek met een vriendin of een familielid.

Sommige jongeren praatten liever in de auto. Of zelfs in de kleedkamers van het zwembad. Spontaan. Iemand vertelde over een depressie, die zoveel macht had dat de sfeer erdoor weggedrukt werd:

“Wil je…?”
“Nee!”

Het is raar dat therapeuten lang en hard aan hun sociale vaardigheden slijpen om dan te gaan werken in een gedeeld kantoor, met een nietszeggende reproductie aan de muur en ondrinkbare automatenkoffie. Een ruimte geeft je allerlei informatie over menselijke en machtsverhoudingen. Dit zijn niet de omstandigheden waarin de cliënt zou denken: “Het gaat hier over mij.”

Integendeel: je wordt door zo’n sfeer op je plaats gezet. En die is onderaan de piramide. Vrijgevestigde therapeuten hebben hun werkkamers meestal een stuk uitnodigender ingericht. Dat is logisch, want daar is de cliënt de opdrachtgever.

Een vader beschreef hoe hij zijn dochter met anorexia uiteindelijk naar een kliniek bracht. Beiden twijfelden aan hun beslissing en stonden stijf van de zenuwen tegenover een bordje:

“HIER MELDEN”

Na een druk op de bel werd hen een pak huisregels overhandigd.

“Waarom stond er niet: “WELKOM”?” vroeg hij zich pas veel later af.

Het jongerencentrum verhuisde naar een ander gebouw, dat op een woonhuis leek. De bezoekers hebben er een videoproject gepresenteerd. Ze introduceerden zichzelf en hun dromen in de sfeer van een filmpremière. Dus met een rode loper, feestkleding, glazen met parapluutjes en popcorn. Alles stond die avond in een ander licht.

Advertenties

3 gedachtes over “Geklets in de ruimte

  1. Niet geklets in de ruimte, maar vrij essentiele waarnemingen en goede opmerkingen over de ruimte… Kayakangst doe je eigenlijk mee in de FB-groep van de Nieuwe GGZ? Dat is af en toe best een zootje, maar iemand met heldere ideeen zoals jij zou ik wel een fijne toevoeging vinden 😉
    (maw: promotie van je blog is gewenst)

    Like

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s