Hij dacht dat hij god was

Het is een angstwekkend idee: opgenomen worden in een psychiatrische inrichting, terwijl je geen psychische ziekte hebt. Omringd worden door mensen die angstig, somber, machteloos, misschien zelfs gewelddadig zijn. Ervaren dat het onmogelijk is om je te onderscheiden door normaal gedrag.

Psychiatrische inrichtingen zijn onleefbaar, tenzij je een psychische stoornis hebt. Voor psychiatrische behandelingen geldt hetzelfde. Want wie zou vrijwillig een stroomstoot door zijn hoofd laten jagen? Of medicijnen nemen met het meest ongunstige bijwerkingenprofiel (chemotherapie uitgezonderd)?

De onuitgesproken overtuiging is, dat mensen met een psychiatrische aandoening een buitencategorie vormen. Medicijnen die bij anderen onaanvaardbare bijwerkingen geven, zorgen ervoor dat hun stemmen stilvallen. Shocktherapie tast het geheugen aan, het meest intieme deel van de menselijke persoonlijkheid, maar dat is een gewenst effect als je ernstig depressief bent en uitsluitend toegang hebt tot nare herinneringen.

En de leefomstandigheden in zo’n instelling?

Dat heeft natuurlijk met kosten te maken. En we kunnen ons troosten met de gedachte dat mensen die in onze ogen niet normaal zijn een ander referentiekader hebben, waardoor ze geen waarde hechten aan privacy of andere privileges die wij vanzelfsprekend vinden.

Het verhaal van Louis Doedel

Louis Doedel werd geboren in 1905. Hij groeide op in de kolonie Suriname, waar politieke onruststokers niet welkom waren. Begin jaren ’30 was hij vanuit Curacao gedeporteerd vanwege politieke werkzaamheden. Terug in Suriname richtte hij het Surinaams Werklozen Actiecomité op. Men wilde het Gouvernement ertoe bewegen werkgelegenheidsprogramma’s op te richten.

In 1931 lopen 3000 mensen mee in een grote demonstratie. Er wordt een petitie aangeboden aan gouverneur Rutgers. Er komt een beetje beweging in de zaak, maar Doedel blijft actief. Hij ontwikkelt zich in socialistische richting en doet aan arbeidsbemiddeling, tot hij in 1937 voor de deur staat bij gouverneur Kielstra. Hij wil een petitie aanbieden. Men laat hem niet binnen.

Volgens sommigen meldt hij zich die nacht opnieuw, nadat hij zich witgemaakt heeft met klei. Anderen beweren dat hij zijn broek laat zakken en de machthebbers de rug toekeert. Hij wordt in elk geval gearresteerd en ter observatie opgenomen in de psychiatrische inrichting Wolffenbuttel. Ter observatie. Ze houden hem daar 43 jaar vast. Er verschijnt een artikel in het Surinaamse Koloniaal Nieuws- en Advertentieblad waarin wordt beschreven hoe hij zou zijn ontspoord. Sommigen geloven wat er in de krant staat. Anderen denken dat de gouverneur erachter zat. Er is in elk geval een lastpost tot zwijgen gebracht. Tijdens de opname wordt hij door vriend en vijand vergeten.

Documentaire

Buitenlandcorrespondente Nina Jurna is een ver familielid van Louis Doedel en presenteert eind jaren ’90 een indrukwekkende documentaire over hem.

“Hij dacht dat hij  god was,” zegt een verpleger in deze documentaire van Frank Zichem.

Maar hij heeft het niet over Doedel. Hij praat over de almacht van de toenmalige directeur van de inrichting, meneer Spong: “Ik durf zijn naam nu wel te noemen.”

Ondertussen blijft Doedel gericht op zijn vrijheid. Hij wordt overgeplaatst naar de gesloten afdeling, waar de bewoners volgens een bezoekend familielid “erger worden behandeld dan beesten”. De verplegers heten oppassers. Ze zijn ook nauwelijks opgeleid voor het werk dat ze doen.

Zo vaak hij kan staat de voormalige vakbondsleider onopvallend bij het toegangshek van de voormalige plantage. Hij wacht op een moment van onachtzaamheid, een kans om weg te lopen. Hij waadt meermaals door de kreek, die achter het terrein van de inrichting loopt en die aan de achterkant grenst aan de plaats bij het huis van zijn moeder. Zij ziet geen mogelijkheid om hem aan het koloniale gezag te onttrekken. Doedels “observatie” duurt voort tot hij dement wordt.

De geschiedenis van Louis Doedel eindigt triest. Drie dagen na zijn vrijlating uit de inrichting overlijdt hij.

Advertenties

2 gedachtes over “Hij dacht dat hij god was

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s