Opsluiten helpt niet

Het kost je 31 dollar en 50 cent om het hele verhaal te lezen, maar de conclusie is voor iedereen toegankelijk. Een groot, Duits onderzoek heeft uitgewezen dat een opname op een gesloten afdeling de kans op zelfmoord niet verkleint.

“De gesloten deur versterkt bij patiënten de drang de vrijheid ter heroveren, weg te gaan zodra de kans zich voordoet en niet terug te keren.” Willen Schoonen in Trouw

Het gaat om een groot, naturalistisch onderzoek, waarin de cijfers van 145 ooo opnamen zijn vergeleken.

Een opname op een gesloten afdeling heeft geen zin als het hoofddoel is:

  • voorkomen dat de patiënt zelfmoord pleegt
  • voorkomen dat de patiënt wegloopt

Soms hebben we een groot onderzoek nodig om aan te tonen wat insiders al generaties lang weten: opsluiting en andere vormen van dwang maken mensen niet beter. De hulpverlener die zijn toevlucht neemt tot dwang, verliest het vertrouwen van de cliënt. Gesloten afdelingen en gedwongen medicatie versterken het gevoel van hulpeloosheid en hopeloosheid. Het is een interessante vraag hoezeer angst bij dit thema een rol speelt: de angst van de hulpverleners en de instellingsdirecteuren. De cliënt die niet verder wil leven stelt ons voor een fundamenteel probleem. Opsluiting is dé manier om die discussie uit de weg te gaan.

“Er was geen manier waarop ik de staf ervan kon overtuigen dat ik beschadigd werd door de gesloten deuren.”

Judi Chamberlin, On our own, Mind Publications 1977

De makkelijkste oplossing is om de ziekte de schuld te geven. Dood willen is op zichzelf een symptoom. Je mond houden over dergelijke gedachten is een teken van herstel. Praten over zelfmoord is het grootste taboe in de psychiatrie, hoewel veel individuele hulpverleners dat graag zouden willen veranderen.

In hun boek “De strijd voorbij” beschrijven Jeannette Croonen en Carine de Vries (Carine is inmiddels overleden) over de dood van hun kinderen. Tjeerd en Monique waren jarenlang in psychiatrische behandeling en wilden dood. Verzoeken om euthanasie werden niet gehonoreerd. De opnames maakten de situatie eerder erger dan beter. Monique trok op haar slaapkamer in de instelling een plastic zak over haar hoofd. Tjeerd ging rechtop voor de trein staan.

Via hun stichting Euthanasie in de psychiatrie hebben de twee moeders verhalen van tientallen mensen verzameld. Ze hebben voorlichting gegeven bij opleidingen voor hulpverleners en in instellingen voor psychiatrie.

“Ik denk dat veel hulpverleners vanuit hun eigen angsten reageren en daardoor de angst van hun cliënten alleen maar versterken. Ik wens de GGZ toe dat er meer hulpverleners cliënten vanuit vertrouwen gaan bejegenen.”

Een anonieme hulpverlener/ster aan het woord in “De strijd voorbij”, uitgeverij Libra & Libris, Veghel, 2010

Veel familieleden van mensen in een crisissituatie vragen om een gedwongen opname op een gesloten afdeling. Ze denken dat je mensen daarmee kunt beschermen, maar dat is dus niet waar.

Dit onderzoek is een uitstekende reden om alternatieve vormen van begeleiding te ontwikkelen:

“Mensen die hulp zoeken voor de problemen in hun leven hebben niets aan een systeem dat hun onmogelijkheden versterkt en hun talenten negeert. En ook niet aan de impliciete boodschap dat alleen incompetente mensen problemen hebben.”

Judi Chamberlin, On our Own, MIND Publications, 1977

Ze pleit voor alternatieve opvang in een sfeer van vriendschap en vertrouwen. Het is uiteindelijk niet de opdracht van de hulpverlening om de cliënt onder alle omstandigheden in leven te houden. Daarmee wil ik niet zeggen dat mensen die acuut in de war zijn (bijvoorbeeld onder invloed van medicijnen, drugs of ontwenning daarvan) geen bescherming nodig hebben.

Maar waarom zouden we niet proberen om die aan te bieden op een plek waar mensen willen blijven, zelfs als de deur gewoon open staat? Misschien werkt een combinatie van openheid en vertrouwen beter dan een professioneel klimaat, waar de dwangmiddelen altijd in het achterhoofd van zowel de hulpverlener als de cliënt zitten.

“Een therapeut die ik had wilde dat we onze voornamen gebruikten. Hij droeg een spijkerbroek en laarzen en tijdens onze gesprekken zat hij op de vloer. Dit maakte geen verschil: hij had nog steeds de macht over mijn leven. Dat we speelden dat we vrienden waren veranderde niets aan dat feit.”

Judi Chamberlin (zie hierboven)

Alleen echte open deuren kunnen het verschil maken. Een isoleercel die in een donker gangetje langzaam staat te verroesten is niet genoeg. We moeten de sleutels weggooien en luisteren naar het moeilijke verhaal van de cliënt, ook als die dood wil.

Advertenties

5 gedachtes over “Opsluiten helpt niet

  1. Ik ben absoluut voorstander enzo, maar wat dan als de patiënt echt zwaar psychotisch is? Niet meer weet wie die is, waar die is en wanneer die niet alleen voor zichzelf een gevaar is, maar ook voor de wereld om hem heen?

    Like

    1. Dat is een moeilijke vraag. Het eerste probleem is, dat psychiaters niet goed kunnen voorspellen wie een gevaar is. Ze hebben het in twee van de drie gevallen fout. Er zijn experimenten gedaan met een vorm van opvang waarbij psychotische mensen niet alleen zijn. (bijvoorbeeld het Soteria-project). Hand-in-hand begeleiding is voor de meeste mensen voldoende om na een paar dagen minder psychotisch te worden. Ik denk zelf dat er vooral meer onderzoek nodig is naar alternatieven. Ook psychotische mensen ervaren opsluiting als heel traumatisch.

      Liked by 1 persoon

  2. Mooi Kayakangst.
    Tijdens mijn opname van 5 maanden deden drie mensen een zelfmoordpoging, waarvan er 2 slaagden. Twee mannen stierven, van halverwege de 50 en van 20. De 20-jarige heb ik voor zijn dood vaak gesproken. Hij leed erg onder het feit dat hij gediagnosticeerd was met schizofrenie en dat zijn vriendin het daarom uitgemaakt had. Daarom wilde hij dood.
    De mislukte poging werd gedaan door een zwijgzame vrouw, wiens armen vol met littekens stonden. Zij had geprobeerd zich in brand te steken en dat bracht haar tot de IC. De instelling had veel rookschade en werd aangeklaagd door de familie van de vrouw.
    Ik heb me altijd afgevraagd of het normaal was om zoveel met zelfmoord geconfronteerd te worden in een psychiatrische instelling (die toch deels ter beveiliging bedoeld is). Maar wel dus.

    Weer een ander verhaal is hoe men vervolgens als personeel omgaat of om kan gaan met een dergelijke gebeurtenis, onder elkaar en ten opzichte van de patiënten…. in mijn geval was dat telkens heel summier.

    Like

    1. Dat moet een afschuwelijke ervaring zijn geweest! Ik denk dat personeelsleden vaak bang zijn dat een zelfmoord(poging) voor anderen aanleiding is om hetzelfde te doen. Maar juist daarom zou je erover moeten praten!
      Dank je voor je reactie, beetjebipolair.

      Like

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s