kwetsbare mensen

Klein psychiatrisch woordenboek, aflevering 1: kwetsbare mensen.

Veel definities nemen als uitgangspunt dat deze mensen iets niet kunnen:

  • de regie voeren over hun eigen leven
  • economisch zelfredzaam zijn
  • sociaal zelfredzaam zijn

Ze praten over ouderen, gehandicapten, chronisch zieken, daklozen en verslaafden. De chronische psychiatrische patiënt is bij uitstek een kwetsbaar mens, tenminste, volgens degenen die de kwetsbaarheid van anderen beoordelen.

We zijn allemaal kwetsbaar

Mijn grootste bezwaar is dat we allemaal kwetsbare mensen zijn. Het heden lijkt misschien veelbelovend en de toekomst volmaakt, maar het kenmerkende van het menszijn is dat die situatie heel snel kan veranderen. Denk aan ziekte, verkeersongelukken, allerlei vormen van geweld en instabiele economische omstandigheden. ‘Kwetsbaarheid’ is een vage term, die niets concreet maakt over de situatie van de ander.

In het oordeel over de kwetsbaarheid van anderen zijn allerlei regels impliciet. Wie zich daar niet aan houdt moet worden bijgeschoold. Een goed voorbeeld van iemand die met de heersende spelregels botst, zien we in de film The lady in the van. Hoofdpersoon Maggie Smith maakt ons vrolijk, wanhopig of boos, maar hoe kwetsbaar is ze nu eigenlijk?

Wat maakt ons kwetsbaar?

Volgens het boeddhisme zijn we allemaal uiterst kwetsbaar, omdat twee dingen ons leven bepalen:

  • we willen niet wat we hebben
  • we hebben niet wat we willen

“Ik zou volmaakt gelukkig zijn, als ik nu geen migraine had. Als mijn partner stopte met drinken. Als ik die nieuwe baan kreeg. Of een ander huis.”

Als je een stevige houten doos maakt, met een deksel dat op slot kan en een gat erin dat groot genoeg is voor de hand van een aapje, kun je zien hoe dat werkt. In de doos stop je een banaan. Het aapje steekt zijn hand erin en probeert de banaan eruit te trekken. Dat lukt niet. Hij is te groot. Je zou kunnen zeggen dat de banaan de aap gijzelt, maar de aap is de gevangene van zijn eigen wensen. Om zijn vrijheid terug te krijgen, moet hij loslaten.

Kwetsbare mensen zijn minder sterk dan wij

Kwetsbare mensen verdienen onze zorg, of op z’n minst de bemoeienissen van hulpverleners. Door inspanning kunnen ze net zo worden als wij. Daarmee benoemen we onszelf tot norm. De chronische psychiatrische patiënten die we als ‘kwetsbare mensen’ betitelen, zijn vaak hun economische zelfstandigheid kwijt. Gezinsverbanden en partnerrelaties functioneren slecht of zijn afwezig. Ze missen een netwerk van succesvolle vrienden en kennissen.

En hoe zit het met het gevoelens van waardigheid en (zelf)respect? Stel je voor dat je voor al je sociale contacten afhankelijk bent van professionals of vrijwilligers, niet van wederkerige relaties. Zelf voel je je zich misschien niet ziek, maar de geestelijke gezondheidszorg en de instanties hebben een naam voor jouw toestand: Schizofreen. Sociaal zwak. Persoonlijkheidsstoornis. Verslavingsproblematiek. Gebrek aan ziekte-inzicht.

Wie onder moeilijke omstandigheden doorzet, is juist géén kasplantje.

Conclusie

We zijn allemaal kwetsbaar. Als je ons afneemt wat belangrijk voor ons is, zien we dat heel duidelijk. De term ‘kwetsbare mensen’ legt de oorzaak bij de persoon, terwijl we zouden moeten praten over de omstandigheden die iemands kwaliteit van leven bedreigen. En aan vriendelijkheid en een respectvolle bejegening hebben we allemaal behoefte, altijd.

Advertenties

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s