WAO’er krijgt Gouden Palm

Daniel Blake is een timmerman. Hij heeft zijn hele leven gewerkt, maar na een hartaanval zegt zijn arts dat hij rust moet nemen. Hij vraagt een uitkering aan. Omdat hij geen verstand heeft van digitale communicatie beginnen de problemen meteen. De scène waarin een medewerkster op de vingers wordt getikt omdat ze hem wil helpen met het digitale aanvraagformulier is heel realistisch (in de bijrollen zien we mensen die zelf voor de uitkeringsinstanties hebben gewerkt). Aan de film is maandenlang onderzoek vooraf gegaan. Door die voorkennis bij de scenarist en omdat de acteurs in sommige scènes niet vooraf weten wat er op ze afkomt, zien de films van Ken Loach er bijna hyperrealistisch uit.

Hoofdpersoon Daniel Blake wordt gespeeld door stand-up comedian Dave Johns. Dit personage is gewend zich op te stellen als een vriendelijke, verantwoordelijke volwassene, die altijd plezier heeft gehad in zijn werk. Hij weet niet dat toekenning van een arbeidsongeschiktheidsuitkering afhangt van een geloofwaardige presentatie van totale hulpeloosheid. Zijn aanvraag wordt dan ook afgewezen, ondanks het advies van zijn behandelend arts. Nu is hij niet meer ziek, maar werkloos. Hij moet naar het arbeidsbureau, waar hij wordt geconfronteerd met een nieuwe golf van bureaucratie, een zinloze cursus en een jonge vrouw en haar twee kinderen.

Ook in Nederland?

Veel mensen denken dat vooral mensen met een psychische aandoening worden afgewezen voor een WIA-uitkering, maar dat is niet het geval. De ziekte van de aanvrager is in het aanvraagproces bijna irrelevant geworden, met dit soort gevolgen:

“Familie van een terminale kankerpatiënt uit Ermelo overweegt nu de verzekeringsarts die de man 32 uur per week aan het werk wilde zetten, voor de medische tuchtraad te dagen.”

Bericht uit De Stentor. De man in kwestie voelde zich zo opgejaagd, dat hij zelfmoord pleegde.

Iedereen is bang

De tweede hoofdrol is voor Hayley Squires, in de film een ongehuwde moeder die van Londen naar Newcastle vlucht om te voorkomen dat ze in de daklozenopvang eindigt. Op youtube is te te zien wat er gebeurt als ze door onbekendheid met het openbaar vervoer te laat op een afspraak komt. Doe zoals ik: bekijk het fragment een tweede keer en vraag je af waarom het personeel zo bang is voor een vrouw met twee kleine kinderen die alle moeite doet om haar boosheid binnen te houden. Kijk daarna nog een derde keer en vraag je af hoeveel privacy je zelf zou willen als het om gezondheidsproblemen gaat.

Op de persconferentie in Cannes stelde Ken Loach dat deze problematiek in heel Europa hetzelfde is. Hoewel er niet genoeg banen zijn, is werkloosheid ieders persoonlijke verantwoordelijkheid. Een bijna criminele daad, die je wordt aangerekend. Vaak nog het meest door de medewerkers van het arbeidsbureau, die de spelregels herhalen als een mantra en die diep vanbinnen bang zijn om zelf aan de andere kant van de kloof terecht te komen.

“Laaghangend fruit”, Scenarist en onderzoeker Paul Laverty zegt dat insiders toegeven dat vooral de mensen die echt hulp nodig hebben slachtoffer worden van de digitalisering en de draconische straffen voor elke vergissing. “Als we het verhaal werkelijk schrijnend hadden willen maken, hadden we iemand met psychische problemen als hoofdpersoon moeten kiezen.”

Optimisme

Ken Loach begon 50 jaar geleden met het maken van sociaal-realistische films. Zijn engagement is onbeschadigd gebleven. Hij praat met nog steeds dezelfde hartstocht over een wereld die beter kán, omdat hij beter móét. We leren gewone mensen kennen, van heel dichtbij. Dat maakt hun gefictionaliseerde werkelijkheid bijna ondraaglijk. Dat is een gebrek aan objectiviteit, maar het geeft een stem aan mensen die normaalgesproken niet gehoord worden, en die deze week opeens te gast zijn aan de Franse Rivièra.

Op de persconferentie in Cannes citeert hij Berthold Brecht:

“When I say what things are like, it will break the hearts of all.”

Diezelfde persconferentie laat zien hoe optimistisch dat is. Een verslaggever van de Times vraagt of de film ook in Engeland voorzien zal zijn van Engelse ondertitels. (Iemand legt geduldig uit dat die in Cannes vanwege het internationale publiek en het Geordie-accent van de acteurs waren toegevoegd.) Een volgende vraagsteller wil weten wanneer Ken Loach een film gaat maken over het Koerdische vluchtelingenprobleem. Het ziet ernaar uit dat geen van de aanwezigen zijn hart voelde breken bij het zien van de dagelijkse werkelijkheid aan de onderkant van het rijke Europa. De zieke Daniel Blake is voorlopig nog aangewezen op de voedselbank.

Advertenties

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s