Therapieontrouw

 

Het was de opener van het  NOS Journaal, maar eigenlijk is het geen nieuws: veel mensen nemen hun medicijnen niet. Volgens deskundigen neemt 1/3 van de patiënten alles in wat ze voorgeschreven krijgen, 1/3 slikt niks en de rest vergeet regelmatig om zijn pillen in te nemen.

Ziekenhuisapotheker Bart van den Bemt denkt dat we een miljard kunnen besparen als we allemaal consumeren wat we voorgeschreven krijgen. Dat is een indrukwekkend getal, maar ook een overhaaste conclusie. Vrijwel alle artikelen over therapietrouw hebben als uitgangspunt een fictie, namelijk dat elke patiënt op het juiste moment de juiste medicijnen krijgt voorgeschreven. En toch willen die sukkels niet slikken. Het Journaal noemt het ontrouw en maakt zo een moreel probleem van een kwestie die veel ingewikkelder is.

Voorlichting helpt niet

Uit eerder onderzoek blijkt dat gebrek aan informatie niet de voornaamste reden is om medicijnen te laten staan. Een folder van de KNMP, de beroepsorganisatie voor apothekers, beschrijft een aantal experimenten om therapietrouw te bevorderen. Medewerkers zouden op cursus moeten, met name om meer inlevingsvermogen te tonen. Dat is effectiever dan een informatiebombardement of bangmakerij.

Vooral mensen met een chronische ziekte die in het dagelijks leven weinig klachten veroorzaakt hebben moeite om jarenlang medicijnen te gebruiken. (Denk bijvoorbeeld aan bloeddrukverlagers en cholesterolverlagers.) Het Nederlands Tijdschrift voor de Geneeskunde verhaalt over praktijkgevallen van mensen die hun bloeddrukverlagers niet slikken. Ze vertellen dat niet aan hun dokter. Gebrek aan vertrouwen als oorzaak van ontrouw?

Uit het artikel blijkt dat het moeilijk en kostbaar is om te controleren of mensen hun medicijnen slikken. Wie een paar dagen vóór het gesprek met de arts zijn pillen neemt, kan zelfs met een bloedtest niet worden betrapt. Een dure ziekenhuisopname (waarbij de inname wordt gecontroleerd) is dan de enige optie.

Peter Gøtzsche, een kritische onderzoeker die twee doortimmerde boeken over problemen rondom medicijngebruik heeft geschreven, vraagt zich af of medicijnen tegen hoge bloeddruk en cholesterolverlagers wel voldoende resultaat opleveren. Vaak moet een grote groep mensen het middel nemen om één incident (bijvoorbeeld een hartinfarct) te voorkomen. Dat is van groot belang voor degene die anders slachtoffer zou worden, maar we weten niet vooraf wie dat is en alle gebruikers kunnen bijwerkingen krijgen. De afweging tussen het te verwachten voordeel en de nadelen zou op individuele basis moeten worden gemaakt. En dat kost spreekkamertijd, maar misschien weegt het op tegen de kosten van al die onaangebroken pillendoosjes.

Een intelligent dekseltje

Er zijn verschillende manieren om therapietrouw te bevorderen, van appjes tot een telefoontje van de apotheek, zo’n twee weken nadat iemand een nieuw medicijn heeft opgehaald. Er zijn zelfs hele dure potjes met een chip die een melding verstuurt wanneer het deksel eraf wordt gehaald. Of moeten we mensen betalen om hun pillen te nemen? Volgens het Tijdschrift voor Psychiatrie is dat een veelbelovende aanpak.

Uit de commentaren blijkt dat de argumenten van de patiënt vaak niet erg serieus worden genomen. Zijn ontrouw veroorzaakt onnodige ziekenhuisopnames en kost ons allemaal geld.

“Had ik die bloeddruk mooi omlaag gekregen, komt de patiënt niet opdagen voor controle. Hij had op een verjaardag gehoord dat medicijnen je lichaam verwoesten. Nou vraag ik je!” Huisarts Maarten Cox verraadt in Medisch Contact voor een publiek van vakgenoten dat hij geen enkel begrip heeft voor dat soort argumenten.

Toch houdt de patiënt voorlopig de sleutel in handen. Zolang de arts (en de verzekeraar) niet via een Orwelliaans Telescreen kunnen controleren wie zijn pillen neemt, ligt de oplossing bij de patiënt. De arts kan natuurlijk een positieve bijdrage leveren: Geef eerlijke voorlichting en zoek samen met de patiënt naar een passend medicijnbeleid. Neem klachten over bijwerkingen serieus. Evalueer regelmatig. Zo bewaak je de behandeling èn de therapeutische relatie. Want ontrouw kan van twee kanten komen!

Advertenties

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s