Wat is het nut van experts?

“Time is the greatest gift one person can give another. Don’t try to move anything too fast.”
Irit Shimrat in een essay over zelfhulp bij psychische problemen.

“It’s not rocket science”, zegt Shimrat. Ze heeft gelijk. Frisse lucht, beweging, goed voedsel, slaap, vriendelijkheid en een veilige omgeving zijn heel vanzelfsprekend. En als je erover nadenkt; er zijn genoeg amateurs die hun eigen raket hebben gebouwd. Met de komst van het internet is heel veel informatie gedemocratiseerd. Allerlei kennis ligt klaar om te gebruiken. Ervaringen kunnen wereldwijd worden uitgewisseld.

Sommige zaken liggen onwrikbaar vast:

  • We zullen de pijn nooit helemaal uitroeien.
  • We kunnen niet alle ziekten genezen.
  • We gaan zeker dood.

In alle culturen hebben mensen manieren en rituelen ontwikkeld om met pijn, ziekte en dood om te gaan. Volgens filosoof Ivan Illich deden ze dat door er betekenis aan te geven. De opkomst van de wereldwijde, moderne, medische technologie doet dat niet. Ze is erop gericht de dood zo lang mogelijk uit te stellen en de pijn te elimineren. Tot elke prijs.

“Gezondheid is zo heilig, zo waardevol, dat we de zorg ervoor niet aan leken kunnen overlaten.”
Ivan Illich “Hygienic autonomy: A manifesto” De volledige tekst staat op de website van David Tinapple

Gezondheid gaat niet meer over geluk en welbevinden, maar om de staat van het immuunsysteem. Pijn kan worden verdoofd tot we helemaal niets meer voelen.

“[Velen] geloven dat volwassenen routinematig verschillende medicijnen en interventies nodig hebben om oud te worden, terwijl de stervenden medische zorg behoeven.” Ivan Illich, zie boven.

De medicalisering van het dagelijks leven is sinds Illich zijn lezing hield omvattender en vanzelfsprekender geworden. Denk alleen maar aan de manier waarop we via vragenlijsten en diagnoses grip willen krijgen op het gedrag van schoolkinderen. De kosten stijgen tot er een crisis ontstaat. Dat is geen wonder, want eigenlijk zijn we allemaal, altijd patiënt.

Onze gezondheid en onze stressbestendigheid laten altijd wel iets te wensen over. En voor al die grote en kleine problemen zijn er deskundigen en protocollen.

“De symptomen die de moderne gezondheidszorg probeert te behandelen hebben vaak weinig te maken met de conditie van ons lichaam. Ze zijn eerder signalen die wijzen naar de stoornissen en aannames van onze moderne manier van werken, spelen en leven.” Ivan Illich, zie hierboven.

De gezondheidszorg maakt ons dus niet alleen ziek, ze verdoezelt ook de werkelijke oorzaak van problemen. Nergens is dat zozeer van toepassing als in de psychiatrie. In opeenvolgende uitgaven van de DSM, het wereldwijde handboek voor de diagsnosticering van psychische problemen is de periode waarin je mag rouwen om de dood van een geliefde ingeperkt tot twee weken. Ga je over die grens, dan val je binnen de criteria van depressie en kom je in aanmerking voor een medische behandeling. Je hebt dan deskundige hulp nodig en je verdriet is een (hersen)ziekte geworden.

“Onze huishoudens, in nauwe samenwerking met de gemeenschappen eromheen, zijn […] meestal in staat [geweest] om adequaat te zorgen voor de werkelijke noden van leven, vieren en sterven.” Ivan Illich, zie hierboven.

Wil Illich hiermee zeggen dat we de protocollen uit het raam moeten gooien en de ziekenhuizen moeten sluiten? Is hij tegen wetenschappelijke vooruitgang? Romantiseert hij het lijden, misschien uit christelijk perspectief?

Ik denk het niet. Illich vraagt ons alleen te kijken wat we willen behandelen. Zelf wil hij het leven vieren, in plaats van het tot elke prijs te behouden. Daarom eist hij:

  • de vrijheid om mezelf ziek te verklaren
  • de vrijheid om elke medische behandeling te weigeren, op elk moment
  • de vrijheid om middelen te nemen die ik zelf gekozen heb
  • de vrijheid om mijn eigen behandeling te kiezen
  • de vrijheid om zonder diagnose te sterven

Illich maak geen onderscheid tussen medicijnen en andere drugs. Dat zien we in de kritische psychiatrie ook terug, bijvoorbeeld bij Joanna Moncrieff. Hij wil behandeld worden door de persoon van zijn keuze, of dat nu een acupuncturist, een homeopaat of een neurochirurg is. Hij wil meer aandacht voor ziekmakende omstandigheden, bijvoorbeeld op het werk. En voor onze eigen capaciteiten om met elkaars problemen om te gaan.

“Trek niet te snel conclusies. Vráág de ander wat hij of zij wil; neem nooit aan dat jij dat al weet.” Irit Shimrat, zie boven

Het ‘beter weten’ is impliciet in deskundigheid. De autoriteit van de deskundige brengt de zorgvrager in een afhankelijkheidspositie. De wederkerigheid is weg. De gedeelde ervaring vaak ook. De moderne gezondheidszorg is als een raket vol prachtige technische snufjes, die doelloos door een lege ruimte vliegt.

Advertenties

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s