De mythe van de moeilijke patiënt

In Zembla hoorden we het verhaal van Martijn, die zijn weg niet kan vinden binnen de bestaande GGZ. Martijn heeft het syndroom van Asperger. Dat wil zeggen dat hij autistisch is, maar ook heel intelligent. Hij voelt zich vaak ongelukkig of ongemakkelijk. Om daar iets aan te doen gebruikt hij synthetische drugs. De stimulerende werking van die middelen maakt hem soms psychotisch.

Dit alles horen we van de moeder van Martijn, die de afgelopen twee jaar haar uiterste best heeft gedaan om een veilige plek te vinden voor haar zoon. Een plek met de voorspelbaarheid, de structuur en de begeleiding die bij zijn wensen en omstandigheden past. Een groot deel van die tijd heeft hij echter doorgebracht op een gesloten opname-afdeling van een grote GGZ-kliniek.

Martijn is een moeilijke patiënt

Daar geeft de geneesheer-directeur volmondig toe dat ze Martijn niet de juiste zorg kunnen bieden. Mensen met Asperger èn psychose, mensen met autisme èn een drugsverslaving, mensen die intelligent zijn en die het personeel tegenspreken als de situatie in hun ogen niet klopt, daar hebben ze geen antwoord op. Dat leidt tot ernstige conflicten. De “oplossing” wordt gezocht in medicatie onder dwang. In opsluiting. Een cliënt die totaal versuft op een matras ligt geeft op dat moment geen overlast, maar die wordt natuurlijk ook niet beter. Het verhaal van de geneesheer-directeur komt erop neer dat er op de opname-afdeling niet behandeld wordt. Er worden crises bezworen met de (dwang)middelen die men voor handen heeft. Dat is alles.

Martijn woont dus maandenlang in een situatie die voor hem onleefbaar is. Toch wordt de suggestie gewekt dat de patiënt moeilijk is. Drie verschillende diagnoses; dat past niet in de bestaande structuren. Je zou bijna denken dat de omstandigheden in een psychiatrische inrichting voor andere mensen wèl geschikt zijn. Psychiater Jim van Os is benaderd voor kritisch commentaar en zegt dat het leven op een opname-afdeling nu eenmaal erg moeilijk is. De stress, de onveiligheid en de problemen van andere mensen maken het extra lastig voor iemand met autisme.

De situatie op een gesloten opname-afdeling is per definitie ongeschikt voor mensen in een crisissituatie. De omstandigheden passen niet bij de doelgroep. Helaas wordt die stap door de redactie van Zembla nog niet gezet. Ze signaleren wat er fout gaat, maar durven de conclusie niet te trekken.

Het kan anders

De GGZ beoordeelt het gedrag van de patiënt, ze diagnosticeert de patiënt, ze behandelt de patiënt. De maatschappij heeft de haar die taak gegeven. Hoe is het dan te verklaren dat de patiënt te moeilijk is voor het systeem? Heel simpel: omdat het systeem niet voor de patiënt ontworpen is. De fundamentele weeffout in de geestelijke gezondheidszorg is dat die niet is afgestemd op de patiënt.

Jim van Os werkt ondertussen hard aan een nieuw systeem. Een vorm van zorg in de wijk, met hulpverleners die je ook op vrijdagmiddag kunt bellen (ik hoor de ervaringsdeskundigen spottend lachen). Dat leidt op zijn best tot een lichte verbetering van de bestaande ellende. Het gevaar is dat er nog meer mensen psychiatrisch behandeld zullen worden dan nu al het geval is.

Wie de psychiatrie wil ècht veranderen moet twee dingen doen:

  1. Het afschaffen van alle vormen van dwangopname en dwangbehandeling.
  2. Praten met de mensen waar het om gaat. Zowel de mensen met (psychische) problemen als de mensen die het dichtst bij hen staan.

Vraag gewoon eens: “Wat is er met je gebeurd?” en luister tot de ander uitverteld is. Zet je diagnostische bril af. Geef de ouders niet langer de schuld. Zoek naar praktische, individuele oplossingen die recht doen aan de problemen èn de voorkeuren van de cliënt.

De cliënt heeft geen reden om zich aan de psychiatrie aan te passen. De GGZ zet de wereld op z’n kop. Het wordt tijd dat we dat inzien.

Advertenties

4 gedachtes over “De mythe van de moeilijke patiënt

  1. was interessante aflevering gisteren, ik heb hem ook gezien. Ongelofelijk hoe het kan dat iemand zo tussen wal en schip kan vallen!!! En dan professionals die zelf maar wat aanmodderen en zelf niet weten wat ze moeten doen, ongelofelijk..

    Like

  2. Het heeft me 10 jaar gekost, voor ik echt doorhad dat ik voor mijn eigen welbevinden bij de psychiater/SPV-er zat, en niet om ervoor te zorgen dat zij/hij mij aardig zou (blijven) vinden…

    Like

    1. Dank je voor je reactie, Miranda. Ik denk echt dat de manier waarop de GGZ is georganiseerd niet helpt om je dat te laten beseffen. Gelukkig heb jij het uiteindelijk op eigen kracht ontdekt. Daardoor komt de hele begeleiding in een ander licht te staan, denk ik.

      Like

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s