Psychiatrische excessen

Toen ik wakker werd zat er een man naast mijn bed.
“Wie ben jij?” vroeg ik.
“Ik ben je echtgenoot,” zei hij.
“En wie ben ik dan?” vroeg ik.
Herinnering van een vrouw die met een postnatale depressie werd opgenomen in het Allan Memorial Institute in Canada, waar Dr. Ewen Cameron probeerde het volledige geheugen van mensen te wissen en hen te reprogrammeren.

Het is belangrijk dat we ons de wantoestanden uit de psychiatrie herinneren.

  • Veel mensen geloven dat de psychiatrie een wetenschap is die geleidelijk vooruitgang boekt. De geschiedenis toont aan dat dit onwaar is.
  • Mensenrechten gelden voor iedereen. Of je nu een diagnose hebt of niet.
  • Er is iets grondig mis met veel van de manieren waarop men in de psychiatrie heeft geprobeerd mensen te genezen. Dezelfde fouten worden steeds opnieuw gemaakt.
  • Er is onvoldoende rechtsbescherming van psychiatrische patiënten om toekomstige excessen te voorkomen. Gedwongen opname en behandeling komen nog steeds voor. Gebrekkige informatie en onvrijwillige deelname aan experimenten ook.

Hoe gaat het mis?

Ontdekkingen in de psychatrie vormen vaak een vast patroon. Het werk van de van oorsprong Schotse psychiater D. Ewen Cameron (1901-1967) is daarvan een uitstekend voorbeeld.

Een ambitieuze man specialiseert zich in de psychiatrie, waar hij een verandering teweeg wil brengen. Hij ontdekt dat 1/3 van de patiënten beter wordt, 1/3 slechter en 1/3 niet verandert. Het soort behandeling heeft geen enkele invloed op deze uitkomst. Cameron wil een doorbraak forceren. Hij is (volgens auteur Anne Collins) een klassieke leidersfiguur in de hiërarchische geneeskunde die we van vroeger kennen. Een man op zoek naar erkenning en roem.

De nieuwe aanpak moet aan bepaalde voorwaarden voldoen:

  • de behandeling moet goedkoop en simpel toepasbaar zijn
  • de behandeling moet radicaal zijn
  • de behandeling moet bruikbaar zijn bij alle psychische problemen

Donald Ewen Cameron is een gewaardeerde professor aan de McGill universiteit in Canada. Hij werkt daar als psychotherapeut maar is een aanhanger van de biologische psychiatrie. Depressie, schizofrenie en psychosomatische klachten beschouwt hij als symptoom van een hersenziekte. Psychische klachten zijn erfelijk, besmettelijk en een gevaar voor de maatschappij. Daarom moeten psychiatrische patiënten worden afgezonderd tot ze genezen zijn. In het Allan Memorial Institute krijgt hij alle ruimte om te experimenteren.

De belangen van de CIA

Dit verhaal speelt zich af tijdens de koude oorlog. De CIA is ongerust over Amerikaanse krijgsgevangenen, die in Korea en andere communistische landen gehersenspoeld lijken te zijn. Ze willen een methode ontwikkelen om informatie los te krijgen van vijandige soldaten en om mensen te kunnen reprogrammeren. Via het MK-Ultra project is geld beschikbaar voor iedereen met een bruikbaar idee: er is een wapenwedloop gaande met de Russen. Over slachtoffers maakt men zich niet bezorgd, vooral niet als het geen Amerikaanse staatsburgers zijn.

Ondertussen is Ewen Cameron op het idee gekomen dat je met het urenlang afspelen van een tape loop het onbewuste van psychiatrische patiënten kunt bereiken. Hij neemt zinnetjes op als:

“Ik ben een goede echtgenote en moeder.”

De patiënt krijgt een football-helm op met een bandrecorder erin. Cameron test de methode op mensen met schizofrenie, postnatale depressie en psychosomatische klachten, maar die willen niet naar de affirmaties luisteren tot hun persoonlijkheid is veranderd. Ze verzetten zich. Dokter Cameron vermoedt dat de boodschap ook tot de hersenen van een slapende patiënt kan doordringen. Hij begint met insuline comatherapie en legt de bandrecorder onder hun kussen. Sommigen worden 45 dagen achter elkaar in slaap gehouden.

Cameron ontvangt geld van de Canadese regering en van de Society for the Investigation of Human Ecology – een frontorganisatie van de CIA.

Geen van de patiënten heeft toestemming gegeven voor een experimentele psychiatrische behandeling. Ook de familie wordt niet ingelicht. Ze beschouwen de extreme verwarring en regressie van hun geliefden als onderdeel van de ziekte. Als mensen uit het Allan Memorial Institute worden ontslagen is er geen enkele vorm van nazorg.

Onwettige experimenten

Cameron was in 1945 in Neurenberg, waar hij als Canadese psychiater meewerkte aan een persoonlijkheidsonderzoek van Rudolf Hess. Na de internering, de medische experimenten en de moord op (onder andere) gehandicapten en psychiatrische patiënten tijdens de Tweede Wereldoorlog, werd het begrip informed consent ontwikkeld. Dat houdt in dat bij elke medische behandeling vooraf heldere informatie wordt verstrekt, een prognose wordt gegeven en de risico’s worden besproken. De behandeling kan pas plaatsvinden na uitdrukkelijke toestemming van de patiënt. Bij risicovolle en experimentele behandelingen moet de toestemming schriftelijk worden gegeven en in het dossier worden vastgelegd.

Bij zijn experimenten in het Allan Memorial Institute heeft Cameron zich niet aan deze regels gehouden. De CIA (als geldschieter) en de Canadese regering (als verantwoordelijke voor haar burgers en voor de gezondheidszorg) zijn medeschuldig, omdat ze niet hebben gecontroleerd of aan deze voorwaarden was voldaan.

Deprogrammering

Naast insulinecoma behandelde Ewen Cameron patiënten met lichte en zware psychische problemen met LSD, barbituraten, curare en zeer intensieve electroshocktherapie (ECT).

Het doel van de behandeling was dat patiënten duimzuigend en incontinent op bed lagen zonder herinneringen. Daarna konden ze met de gewenste levenshouding worden gereprogrammeerd. Het resultaat was extreme verwarring, regressie en geheugenverlies. Er was geen verbetering van de klachten waarmee ze werden opgenomen. Als psychiatrische behandeling was de aanpak van dokter Ewen Cameron volkomen zinloos.

De Candese film The Sleep Room vertelt in drie uur wat er gebeurde in het Allan Memorial Institute en wat de gevolgen waren voor de onwetende patiënten.

Een beroemde psychiater

Het is belangrijk om te beseffen dat deze experimenten niet stiekem plaatsvonden in een oud gebouw aan de rafelrand van de psychiatrie. Cameron was voorzitter van verschillende internationale vakorganisaties voor psychiaters en publiceerde in belangrijke tijdschriften over zijn methode om schizofrene patiënten te deprogrammeren.

Bij zijn overlijden in 1967 sprak het British Medical Journal van een groot verlies voor de psychiatrie. Cameron was altijd zeer betrokken gebleven bij zijn patiënten en had honderden collega’s opgeleid. In het artikel staat niet dat hij in 1964 naar een conferentie ging en verklaarde dat de resultaten van zijn revolutionaire behandeling minder positief waren dan hij eerder had beschreven. Blijkbaar had hij een spoor van ethisch besef jegens de wetenschap. Aan zijn patiënten heeft hij nooit iets verteld.

Slachtoffer Linda MacDonald, een moeder van 5 jonge kinderen die met een postnatale depressie werd opgenomen in het Allan Memorial Institute en die 26 jaar van haar leven kwijtraakte, ontdekte pas in de jaren ’80 wat er met haar was gebeurd:

Interviewer: “Ze kwam thuis zonder depressie en zonder enige herinnering aan haar vorige leven.”
MacDonald: “Ik moest opnieuw leren om mijn plas op te houden. Ik was als een baby, zonder identiteit, zonder geheugen. Ik had geen herinneringen aan mijn bestaan voor de opname.”
Fragment uit een televisie-interview met Linda MacDonald in het Canadese programma The Fifth Estate, uitgezonden op 6 januari 1998

Het verhaal van de revolutionaire nieuwe psychiatrische behandeling is oud en vaak verteld. De media delen in de euforie en niemand vraagt de patiënten naar hun ervaringen. Als blijkt dat anderen de fantastische genezingen niet kunnen repliceren, wordt het hele verhaal vergeten. En de patiënten ook.

Slachtoffers van dokter Ewen Cameron kregen een bedrag van de CIA, die nooit heeft willen toegeven dat de experimenten ontoelaatbaar waren. De Canadese regering, die ze niet had beschermd tegen levensgevaarlijke experimenten met levenslange schade, gaf 77 slachtoffers een vergoeding van 100 000 dollar. Sommigen moesten daarvoor 10 jaar lang procederen. De namen van de doden en van de mensen die meteen na hun behandeling op een afdeling voor chronische patiënten in een psychiatrische inrichting terechtkwamen, zijn nooit bekend geworden. Cameron gebruikte schuilnamen en veel dossiers zijn vernietigd. Niemand weet hoeveel mensen slachtoffer zijn geworden van de deprogrammering van dokter Cameron.

 

Advertenties

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s