Abolitionisme en de psychiatrie

“Wat is het verschil tussen een psychiater en God?”
“God weet dat hij geen psychiater is. De psychiater daarentegen…”

Er zijn veel verschillende manieren om ongelukkig te zijn met de psychiatrie. Anne Donahue, (over wie ik eerder schreef) is van mening dat ECT haar leven heeft gered. Ondanks haar ernstige en blijvende geheugenproblemen voelt ze een zekere dankbaarheid voor het psychiatrische ingrijpen. Aan het andere einde van het spectrum vinden we het abolitionisme, onder andere vertegenwoordigd door hoogleraar en activiste Bonnie Burstow.

Het is belangrijk dat mensen die streven naar verbetering elkaar kunnen verstaan. Onze belangen overlappen elkaar, ook al zijn we ons daar misschien niet allemaal van bewust:

“Er zijn mensen die zich geholpen voelen door de psychiatrie. Ze accepteren hun label. Het is belangrijk dat we ze vertellen dat andere vormen van hulp mogelijk zijn, want daar hebben ze vaak geen idee van.” vrij vertaald, in de geest van een paper van Irit Shimrat

Er zijn dus verschillende strategieën voor actie, die elkaar geenszins uitsluiten.

Vormen van kritiek

De moderne antipsychiatrische kritiek is begonnen met het werk van Thomas Szasz, die de de filosofie achter het psychiatrische systeem ontrafelde. Hij veroordeelde alle vormen van dwangopname en dwangbehandeling.

Psychiater Peter Breggin richt zich vooral op de schade die psychiatrische behandelingen toebrengen. Zijn boek Toxic Psychiatry geeft hiervan een uitstekend overzicht.

Psychologieprofessor Mary Boyle bewees in haar boek “Schizophrenia – a scientific delusion?” dat de diagnose schizofrenie eigenlijk nergens op gebaseerd is, terwijl generaties psychiaters zeggen dat ze voortborduren op fundamenteel werk van Kraepelin. (Kijk ook eens rond op de website “Schizofrenie bestaat niet”.)

Cliënten hebben over hun ervaringen in de psychiatrie verteld en hun wensen/eisen voor de toekomst uitgesproken, bijvoorbeeld via Mind Rights Nederland en Mad in America.

Op dit blog (Kayakangstblog) staan regelmatig boekrecensies van antipsychiatrische activisten, zoals Judi Chamberlin.

Bonnie Burstow maakt onderscheid tussen abolitionisten en mensen die denken dat de psychiatrie kan worden verbeterd door:

  • onmiddellijk te stoppen met alle vormen van dwang
  • eerlijke informatie over behandelingen
  • terugdringing van het medicijngebruik
  • betere diagnostische categorieën
  • een breder aanbod aan behandelvormen
  • een benadering die recht doet aan de wensen en de persoon van de cliënt

Abolitionisten zijn mensen die denken dat het psychiatrische systeem, in al haar vormen, moet worden afgeschaft. Zij willen dat we op een hele nieuwe manier gaan communiceren met mensen die last hebben van problems in life.

Afschaffing door uitdroging

“Als het aan de moed, de inzet en de argumenten had gelegen, was de anti-psychiatrie allang in haar opzet geslaagd.”

Volgens Burstow steunen veel mensen het heersende medisch-psychiatrische model uit angst voor de gevaarlijke gek. Behalve de makkelijk te mobiliseren angstgevoelens van het grote publiek gaat het in de psychiatrie om macht, invloed en geld. Meerdere schrijvers hebben recentelijk betoogd dat het vooral de psychiaters zijn die belang hebben bij het diagnostische systeem. Voor de patiënten betekent het stigmatisering, voor de psychiaters erkenning als echte dokters en een positie aan de top van de piramide van de geestelijke gezondheidszorg.

Een systeem dat machtig en invloedrijk is verdwijnt langzaam. In haar artikel “The withering away of psychiatry” (Het verdorren van de psychiatrie) beschrijft ze het attrition model voor de afschaffing van de psychiatrie. Activisten moeten beseffen dat:

  • een wijdvertakt en diepgeworteld systeem als de psychiatrie niet in één klap kan worden afgeschaft
  • het zal door voortdurende wrijving langzaam vervagen, tot het is uitgegumd
  • het lange-termijndoel altijd belangrijk blijft. Soms brengt een zogenaamde verbetering in het systeem dat doel verder buiten ons bereik.

Als de huidige psychiatrie een giftige plant is, moeten onze inspanningen erop gericht zijn dat deze steeds minder water krijgt.

Om dat voor elkaar te krijgen mogen we de psychiatrie niet legitimeren en moeten we ervoor waken dat de invloedssfeer van de psychiatrie niet wordt uitgebreid. Denk bijvoorbeeld aan het groeiende aantal diagnoses bij kinderen en aan voorlichtingscampagnes en zelftests waardoor mensen hun problemen gaan herkaderen binnen het psychiatrische begrippenapparaat.

Gebruik van het attrition model betekent ook, dat kleine ingrepen op de lange duur enorme invloed kunnen krijgen. De macht van de psychiatrie is voor een aanzienlijk deel gebaseerd op haar goede relatie met de staat. Psychiatrie heeft een functie voor de staat: het houdt mensen die zich afwijkend gedragen onder controle. (Ik verwijs naar het werk van Thomas Szasz.) Volgens het attrition model kunnen we invloed uitoefenen door ons te wenden tot organisaties als de Verenigde Naties, die supranationale macht hebben. Dat levert resultaten op, zoals blijkt uit het CRPD-verdrag, het VN-verdrag voor de Rechten van Personen met Beperkingen. (Meer hierover in een volgend blog.)

Stop met dwang, dat is voor ons allemaal van belang

Het verbieden van alle vormen van gedwongen opname en behandeling is een eerste stap naar keuzevrijheid binnen (en buiten) de psychiatrie. Dit is ook het onderwerp waar mensen die de psychiatrie willen verbeteren kunnen samenwerken met degenen die haar willen afschaffen. Het is een gedeeld belang van cliënten, hun omgeving en de samenleving als geheel, omdat gedwongen behandeling leidt tot meer gevaar en meer geweld. En daar heeft echt helemaal niemand baat bij.

Advertenties

3 gedachtes over “Abolitionisme en de psychiatrie

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s